9/28/22

MẬT ÁNH SÁNG

Nguyễn Ngọc Tư


Bà nội nhỏ là đào hát.
Lần đầu tiên gặp nhau trong tiệm nước bên đình, ông nội không cách nào bứt mắt khỏi người lạ. Hai chân rút lên ghế, má tì vào đầu gối, chậm rãi gặm móng tay, da cổ xanh và nhợt nhạt của một người thiếu ngủ lâu ngày. Tiệm nhỏ, khói thuốc thơm quầng quã không tan, phủ lên điệu bộ lười nhác của bà nội nhỏ ít nhiều ma quái. Đàn bà ở Nhơn Thành chẳng ai có cái dáng vẻ vậy, họ tất tả như đã sẵn từ lúc hãy còn là bào thai mẹ đeo lúc lỉu ra đồng.
Sau này khi đón bà nội nhỏ về, suốt ngày bà luôn trễ nải như mèo. Ông nội mua quế về cho bà gặm thay móng tay, mồ hôi mang theo mùi quế làm người bà lúc nào cũng se cay. Cả xóm hồi đầu trầm trồ làm sao một con đàn bà sống ở cái xứ đồng bãi này lại có thể dậy lúc mặt trời lên quá đọt dừa, ăn nhỏ nhẻ và suốt ngày lừ đừ lử đử. Tuồng như mặt trời làm cho bà phát bệnh, mỗi ngày qua là một cơn mộng du. Nằm võng ngó mưa hay đứng dưới vòm bông giấy không có nghĩa là bà đang thức. Nhóm bếp một lần cũng không, nói chi cơm cấy cơm cày.
Bà nội nhỏ chỉ thật sự thức dậy lúc đêm buông. Ông nội lấy cái đèn măng sông xuống hớn hở châm dầu, bơm cho khí nén chật bung, rồi bùng cháy thành một thứ ánh sáng trắng dạt trôi bóng tối. Ánh sáng này ông nội mua từ cháu cố của hội đồng Quyền với bảy chục giạ lúa cùng một con trâu cày. Ông vẫn tức mình không kịp đổi hai ngọn măng sông còn lại trong mớ gia sản lụn bại theo khói bàn đèn của gã ghiền thuốc phiện kia, trước khi chúng lưu lạc ở một tiệm cầm đồ nào đó ngoài chợ quận. Nỗi tiếc nuối ấy cựa mình khi ông dắt tay bà nội nhỏ đặt chân đến bến sông, cảm thấy hổ thẹn vì trăng hai mốt không làm cho ngôi nhà và cái xóm Nhơn Thành bớt đi vẻ nghèo nàn tăm tối. Trong một khoảnh khắc nào đó ông nội đã nghĩ nơi này không xứng với người đàn bà mảnh mai đang đi bên cạnh, mặt và lòng tay lạnh dưới trăng. Nhưng bà nội nhỏ vẫn xăm xăm bước, nói mỏi lưng rồi, thèm nằm quá.
Suốt đường về bà không hề hỏi ông đưa bà đi đâu, ông giàu hay nghèo, có bao nhiêu đất. Vợ chồng bầu gánh ôm tiền dong ghe trốn mất ngay khi chưa vãn tuồng. Thời loạn lạc, rã gánh như cơm bữa, nghệ sỹ là bèo trôi đâu tấp đó. Đào kép chửi um lên rồi thấy cũng chỉ mình nghe, quá giang xuồng xã trưởng về ngủ đỡ trong đồn Chẹt, họ phẩy tay “mai tính”. Bà nội nhỏ bị bỏ lại với mấy anh em hậu đài vô danh. Ông nội lại gần người đàn bà mà ba mươi phút trước là con mẹ chủ chứa nhẫn tâm, nói “xuồng tôi đằng kia”. Ông biết tìm bà ở đâu, đơn giản bởi vì chưa bao giờ rời mắt khỏi bà, kể cả lúc bà ngồi vẽ mặt. Cảnh duy nhất trong tuồng Một kiếp phấn hương mà ông nội quan tâm là cảnh bà chủ chứa có cái cười ngọt rợn, đuôi mắt cũng ngọt rợn khi kéo nữ chính vào căn phòng có tên thầu khoán đang chờ. Xuất hiện chừng mười lăm phút, nhưng bà kịp làm cho cả rạp tan nát theo thân phận của cô gái quê kia. Những tình tiết còn lại của vở tuồng ông nội đã thuộc lòng, rằng con mẹ chủ chứa sẽ không bao giờ xuất hiện nữa. Đẩy cô gái rơi vào vòng tay khách làng chơi, thì việc của bà đã xong. Buổi coi hát của ông nội giờ chỉ còn cảnh bà để nguyên bộ đồ diêm dúa đứng ở hậu đài nhìn đắm đuối ra sân khấu. Bà soi gương mặt mình vào chậu nước tẩy trang rất lâu, tuồng như còn nấn ná trước khi từ giã vai diễn. Hình ảnh đó làm ông xúc động, như lúc chiều nhìn thấy bà liếm láp củ khoai luộc nguội ngơ, sợ nó đau. Cho tới lúc hạ màn, bà hát theo tuồng, đôi khi có những đoạn thoại bà còn đi trước họ. Một thằng nhỏ đứng nép bên màn kêu, “má, lại đây nhắc tuồng giùm luôn, ngồi đó ca chi một mình”. Tuổi chỉ đáng em bà, nhưng thằng nhỏ biết cách xưng hô sao cho những cô đào hết thời biết thân biết phận. Nhìn thấy gã đàn ông lẽo đẽo đi theo mình, nhưng bà không chút biểu hiện nào vì vẫn còn loay hoay ở trong vở tuồng sắp vãn.
Lúc đó ông nội chưa tin người đàn bà đó chỉ sống thật sự trước đèn, dù chứng kiến thời khắc sân khấu sáng lên và bà trút bỏ vẻ biếng nhác để cái mầm rạo rực bung nở từ bên trong, biến thành một con người tràn đầy sức sống. Tuồng như cọng tóc cũng nhảy múa. Biết bầu gánh trốn, bà nội nhỏ vẫn tỉnh tươi thu dọn phục trang bạn diễn bỏ tứa trong sân, cho đến khi ngọn đèn cuối cùng của sân khấu tắt ngấm nhấn chìm bà trong thứ bóng tối lờ lợ của trăng già.
Bước xuống ghe của người đàn ông xa lạ, bà nội nhỏ quấn tấm vải viết tên đào kép quảng cáo trước rạp để đỡ ngấm sương. Trên đó không có tên bà, dù chỉ là vài ba chữ nhỏ, dù năm bảy năm trước đây cô Tư Phượng của gánh Mai Hoa Trang còn làm mưa làm gió ở những đêm hội kỳ yên miền Hạ. Giờ bà ngồi mũi ghe của ông nội, đầu lút trong tấm vải phai màu, rời rã như cái đèn cầy sắp cạn đến đáy, tắt queo.
Nhưng ông nội biết cách làm bà cháy lên, với mớ ánh sáng bà được uống, đêm đêm. Tỉnh thức, hít thở, sống động. Chuyện cô vợ nhỏ diễn tuồng dưới đèn măng sông mỗi tối làm tiếng tăm ông nội vang xa, hơn cả hồi ông thừa kế sáu mươi ba công ruộng. Hai cái đèn uống dầu kinh khủng, đó là chưa nói lưới măng sông bên trong – thứ quan trọng nhất của cây đèn – cũng rất đắt tiền. Nhưng từ bà nội nhỏ về, nhà không đêm nào không sáng. Dân cốt cựu ở Nhơn Thành vẫn còn nhớ quãng đó cứ chạng vạng là bà già con nít rủ nhau tới nhà ông nội coi đào Tư Phượng hát cải lương. Hồi đầu bà ca diễn một mình, sau có thêm mấy nhỏ trong xóm thay nhau làm tiểu đồng, tì nữ. Như thiêu thân, chạng vạng là cả xóm lao đến nhà ông nội bởi thứ ánh sáng không thể cưỡng lại nổi của những màn ca diễn xốn xang. “Xóm Nhơn Thành mình chưa bao giờ sáng giống như vậy”, một người già lim dim nhớ. Cái ánh sáng không phải từ đôi đèn, mà còn từ người đàn bà xa lạ, không quá khứ tấp vào xóm nhỏ này, mỗi đêm thắp lại thân phận của những người đàn bà khác. Họ đổ bóng lên nhau, một Lan vùi chôn xác bướm khô với ảo tưởng có thể quên được tình nhân, một Thoại Khanh lận đận tìm chồng, một Thị Kính ngồi trong chùa ru con thiên hạ, một Thị Minh nấu bữa cơm cuối cùng cho chồng và con trai trước khi nhảy xuống sông trầm mình. Tiếng hát của bà cực mảnh và cong, nhưng an lòng người nghe bởi cảm giác nó dai không có gì có thể bứt đứt. “Hai nấm mồ song song/ để xuân hạ thu đông/ dẫu mưa nắng dãi dầu/ cùng hứng chịu chung đôi”, chỉ mấy câu kiểu vậy thôi mà những chéo khăn, vai áo của đàn bà Nhơn Thành đã thấm bao nhiêu nước mắt.
Lúc đó bà nội đang cất lên cái vó ròng ròng nước.
“Cô Tư Phượng đây từ giờ sống với tôi”, câu nói một khuya của ông nội ngay thềm cửa đã đẩy bà nội ra chòi vó cất chới ngoài sông. Từ chối cái ánh sáng mà vợ nhỏ của chồng tự cháy để ban phát cho người Nhơn Thành, bà nội giữ riêng hai ngọn đèn chong đỏ lói quét cái tóc khói đen ngòm. Một treo đầu vó để dẫn dụ cá tôm (đâu phải chỉ con người mới đam mê ánh sáng), đèn kia bà vặn nhỏ lửa, đặt trong chòi. Khói đèn ám đến đường chỉ thêu uyên ương trên gối. Tháng mười gió trở ngọn, đòng đưa tiếng hát của bà nội nhỏ ra sông, bà nội múc nước xối vào lòng nước, át đi thứ âm thanh vọng từ bờ. Tuyệt không lên nhà vào buổi tối, bà nội khiến kẻ có mặt trong những đêm hát phải sống trong cảm giác bứt rứt bởi đã đứng về phía cô đào tỏa nắng dưới đèn. Họ thấy mình đang phản bội người đàn bà hiền hậu đang cất vó dưới sông kia.
Ngày vô bếp nấu hai buổi cơm canh, thời gian còn lại trong ngày bà nội cắp nón ra ngoài rẫy. Lỡ vô tình đụng mặt bà nội nhỏ ngoài hè, bà nội chỉ gật đầu cười, hỏi “mạnh giỏi, cô?” như gặp một người xa xứ lâu về. Không tỏ ra hằn học với người đàn bà riêng của chồng, bà nội cũng chẳng khóc.
Nhà có nhiều người khóc lắm rồi, bà nội nói, mỗi khi có ai hỏi đận đó bà có tủi thân không. Hơn một lần ông nội ra chòi vó, nước mắt ràn rụa. Chập tối ông say rượu, tự nguyện làm cái chuông kêu leng keng lúc chàng Điệp gọi người yêu đang lánh đời trong chùa. Bà nội nhỏ tức thời ra bộ cắt đứt dây chuông. Ông tiếp tục leng keng, bà nội nhỏ bỏ tuồng, đi vô buồng một nước. Sáu tháng sau khi rời gánh hát, bà nội nhỏ vẫn diễn cho ra diễn, không phút nào trửng giỡn dưới đèn. Nhưng giống như dân Nhơn Thành bắt đầu coi cô đào là một người hàng xóm, ông nội cũng lẫn lộn người vợ mở nút áo mình lúc nửa đêm với những cô nàng bà nội nhỏ hóa thân.
- Trước sau gì cổ cũng bỏ đi thôi.
Ông nội trệu trạo than cùng bà vợ lớn. Ngồi cạnh ông, bà im lặng, lâu lâu rướn người cất lên một vó đầy sao, bà không kể hai lần thấy người ta khóc khi ghe hát ngang qua kêu ô - pạt - lưa dậy động hai bờ “Tối nay đoàn Sóng Giang hát Kiếp nào có yêu nhau, bớ bà con cô bác!”. Cơn mộng du của cô đào hát tưởng không có gì xuyên thấu, kể cả lửa hôm cháy nhà xuồng, nhưng chỉ tiếng rao mà đâm thủng tới tim.
Cái ngày vắng bóng người thương ông nội đã lường trước, nhưng hôm bà nội nhỏ bỏ đi rồi, ông vẫn buồn sát chiếu. Bà nội bưng cái đèn hột vịt đỏ lòm đi vào gian buồng mà gần hai trăm đêm rồi bà không ghé qua, bưng theo chén cháo trắng với ít tép rang. Ông nội vẫn gác tay trên trán, không thèm mở mắt. Bà nội soi muỗi trên vách mùng, kêu “ăn lấy sức chờ, biết đâu người ta quay về”. Rồi bà lẹt quẹt lê dép ra. Bằng cách nào đó, bà nội đã nuôi ngọn đèn nhỏ của riêng mình bền dai bởi chỉ cần đi quá nhanh, hay thở quá mạnh cũng làm chúng tắt phụt giữa chừng.
Một ngày khô ráo giữa mùa mưa năm sau, tàu đò chạy từ Ngã Bảy về gởi cho ông nội một em bé chừng ba tháng tuổi. Gói trong mớ tã là thơ của bà nội nhỏ, ghi rằng bà chưa kịp đặt cái tên tử tế cho nó, lúc sinh ra tới giờ bà gọi nó là chó con. Nhìn đứa trẻ ngo ngoe giữa đống khăn, một ý nghĩ lạnh tanh xuất hiện trong đầu ông nội, “chắc gì là con mình”. Chỉ bà nội ôm đứa nhỏ vào lòng, cho nó bú bầu sữa căng ướt của mình, tin như đinh đóng cột, nói “mặt mũi thằng nhỏ sáng trưng vầy, sao không phải?”.
Một buổi tối của hai sáu năm sau, bà nội quyết định nói ra trong hai thằng nhỏ đu đưa trên bầu vú mình khi đó, có một đứa không phải con của ông nội.

(Ảnh: Lê Anh Tuấn)

9/27/22

Hành Trang Tuổi Già

Cám ơn chị K. đã chia sẻ clip phim rất hay và có ý nghĩa về tuổi già. Tôi xin mạo muội đóng góp một vài thiển kiến để cùng học hỏi.

 Hành Trang Tuổi Già

Chúng ta thường có tâm lý chung là: “trẻ cậy cha, già cậy con.” Tâm lý này đã ăn sâu bén rễ trong tư tưởng của đại đa số người dân, đến nỗi nhiều người xem đó như là chuyện đương nhiên không cần bàn cãi, và đây cũng là nguồn cơn gây ra câu chuyện bi nhiều hơn hài khiến không ít người già vỡ mộng tuổi già an hưởng bên con cháu.

Sự thật là càng ngày cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại thì số lượng người già không sống cùng con cháu mà sống riêng lại càng tăng lên. Có thể nói không phải ai cũng được con cháu kính mến đến mức sẵn sàng đón về ở chung và phụng dưỡng cẩn thận đầy đủ cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay. Nhưng bất cứ tình huống nào, khi bước vào ngưỡng cửa tuổi già, chúng ta đều nên chuẩn bị sẵn sàng tinh thần và cả vật chất để có thể sống độc lập mà không cần phụ thuộc vào con cháu.

Nhiều người cả đời lo cho con cái, cuối đời thật đắng cay, cứ nghĩ nhiều tiền thì cuộc sống chẳng có phiền não gì, nhưng đến tận giây phút cuối cùng, con cháu chẳng một ai ở bên cạnh, thậm chí con cái chẳng những bỏ mặc không chăm sóc mà còn tị hiềm nhau việc phụng dưỡng cha mẹ, cay đắng biết bao. Đó là một cảnh huống bi đát nhưng đồng thời cũng là một sự thật của cuộc sống mà chúng ta cần phải đương đầu. Muốn không lâm vào tình cảnh như vậy, có lẽ chúng ta cần phải biết thương lấy bản thân mình và chuẩn bị cho mình những hành trang thật đầy đủ để tuổi già không trở thành gánh nặng cho con cháu và bản thân mình.

 Thương Lấy Bản Thân Mình  - Tuổi già thực sự là khoảng thời gian tận hưởng cuộc sống.

Đời người thật ngắn ngủi. Nhớ lại vào lứa tuổi đôi mươi, chúng ta vô tư vui học trong khuôn viên trường đại học, 50 năm thấm thoắt trôi qua. Đời người thoáng chốc đã già!

Bây giờ, những năm còn lại trong cuộc đời, chúng ta cần sống thanh thản, sống thoải mái, sống hạnh phúc vì qua một ngày, chúng ta đã mất một ngày. Vì vậy, một ngày đến, chúng ta vui một ngày. Vui một ngày… rồi không biết được bao nhiêu ngày nữa. Hạnh phúc là do chính mình tạo ra, vui sướng cũng do chính mình tìm lấy vì những niềm vui ấy đã ẩn chứa trong những sự việc nhỏ nhặt xảy ra trong đời sống hằng ngày.

Hơn nửa đời, chúng ta dành khá nhiều cho sự nghiệp, cho gia đình, cho con cái, bây giờ thời gian còn lại chẳng bao nhiêu nên dành cho chính mình, quan tâm bản thân, sống thế nào cho thanh thản, vui vẻ. Việc gì muốn thì làm, ai nói sao thì mặc kệ vì mình đâu phải sống theo ý thích của người khác, mình sống cho chính cuộc đời mình chứ họ có sống giúp mình được đâu.  

Ngay từ bé, chúng ta thường được dạy rằng: "nên tôn trọng người khác". Chính vì điều này, chúng ta thường cố gắng nỗ lực làm sao để làm hài lòng người khác, đặt bản thân mình ở vị trí cuối cùng. Thật sự, coi trọng và thương cho bản thân là rất quan trọng để tạo dựng hạnh phúc cho mình. Biết tự trọng thì người khác mới tôn trọng mình.

Tuổi Già Ngừng So Sánh - Mỗi người chúng ta đều sống cả đời vào nỗi so sánh với người khác, thời thơ bé thì chúng ta so sánh với bạn bè đồ chơi của ai nhiều hơn, gia đình ai giàu có hơn, ai học giỏi hơn; lớn lên thì chúng ta so sánh bạn bè đồng trang bằng lứa ai thành đạt hơn, kiếm được nhiều tiền hơn, cuộc sống sung túc hơn; và khi về già thì so sánh con cái ai phụng dưỡng hiếu thảo hơn, ai được sống thoải mái, vui vẻ hơn v.v... Đó là chưa kể người già còn có tâm thái so sánh chính mình với thời trẻ trung và nuối tiếc buồn bã. Hãy nhớ rằng chúng ta chỉ già nếu chúng ta cảm thấy như vậy và chấp nhận như vậy, quan trọng là sức khỏe và vui vẻ, thể chất tuy già nhưng tâm hồn không thay đổi theo hướng già nua.

Quá trình cơ thể lão hóa là điều không thể tránh khỏi nhưng chúng ta có thể điều chỉnh thái độ sống của mình đối với những thay đổi theo tuổi già.

Hãy sống như những đóa hoa hướng dương luôn hướng về ánh mặt trời, bám rễ thật sâu để không bị bật gốc giữa giông bão như loài hoa dại.

Chợt nhớ vài câu trong bài thơ “Vội vàng” của Xuân Diệu, ông viết như thế này:

..."Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,

Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho dài, thời trẻ của nhân gian,

Nói làm chi, rằng xuân vẫn tuần hoàn,

Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại.

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,”…

Không một ai có thể sống trường thọ đến mấy trăm năm, lòng ta rộng nhưng trời có chứa ta mãi được đâu. Vì thế, ta phải sống, sống thật trọn vẹn không chỉ là mỗi ngày mà còn là mỗi giây phút ta còn được tồn tại ở hạ giới này.

Chúng ta chỉ sống một lần trong đời, đừng sống quá âm thầm lặng lẽ. Hãy làm những điều mình thích, đến những nơi mình muốn, yêu những người mình mến, và sau cùng, ở bên một người bao dung bạn đến cuối đời.

Hãy sống thật hạnh phúc và vui vẻ, bạn nhé! 

Tiếc nuối làm chi tuổi xế tà,

Cuộc đời vui vẻ cứ hát ca.

Nề nếp gia phong gìn giữ mãi

Sống cả cho người và cho ta.”

Trường

09-24-2022 

9/26/22

Bầu cử Quốc Hội Ý: Phe cực hữu giành chiến thắng lịch sử

Thanh Phương - RFI ngày 26.09.2022 

Lãnh đạo đảng Huynh Đệ Ý, Giorgia Meloni và biểu ngữ "Cảm ơn nước Ý", trước tổng hành dinh chiến dịch tranh cử tại Roma ngày 25/09/2022. AP - Gregorio Borgia


Sau Thụy Điển, phe cực hữu vừa có một cú đột phá mới, giành chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử Quốc Hội tại Ý hôm qua, 25/09/2022

Hãng tin AFP cho biết, theo các thẩm định đầu tiên, đảng Huynh Đệ Ý ( Fratelli d’Italia) đã thu được đến một phần tư số phiếu bầu, trở thành đảng lớn nhất ở nước Ý và như vậy là lãnh đạo đảng, bà Giorgia Meloni, có thể thực hiện tham vọng lên làm thủ tướng.

Liên minh giữa đảng này với đảng cực hữu khác là đảng Liên Đoàn của Matteo Salvini và đảng bảo thủ Forza Italia của ông Silvio Berlusconi đã thu được đến 43% số phiếu, tức là sẽ nắm đa số tuyệt đối tại Hạ Viện lẫn Thượng Viện. Đây là lần đầu tiên từ năm 1945, một đảng hậu phát xít có khả năng lên cầm quyền nước Ý.

Phó chủ tịch Đảng Dân Chủ, cánh tả, Debora Seracchiani tối qua đã công nhận chiến thắng của liên minh cách hữu của bà Giorgia Meloni

Từ Roma, thông tín viên Juliette Gheerbrant tường trình:


"Đây một chiến thắng cá nhân đối với Giorgia Meloni, ván bài của bà đã thắng đậm: Đúng như dự báo qua các cuộc thăm dò, Huynh Đệ Ý đã trở thành đảng đứng hàng đầu ở Ý, bỏ xa Đảng Dân Chủ, trong khi cách đây mới một tháng, hai đảng này còn ngang ngửa với nhau.

Một điều khác mà người ta biết chắc chắn ngay từ tối qua: liên minh cánh hữu sẽ chiếm đa số ở cả hai viện của Quốc Hội. Như vậy là con đường đang rộng mở cho Giorgia Meloni. Bà có nhiều cơ may trở thành lãnh đạo chính phủ Ý.

Tuy vậy, còn phải chờ các kết quả chung cuộc để đánh giá tương quan lực lượng bên trong liên minh cánh hữu và nói chung là vẫn phải thận trọng với các kế t quả từng phần được công bố đêm qua. Lý do là vì hệ thống bầu cử của Ý rất phức tạp, vừa bầu theo đa số, vừa bầu theo tỷ lệ, cho nên việc kiểm phiếu rất chậm và như vậy chưa thể biết ngay số ghế của mỗi đảng trong Quốc Hội mới.

Ngoài ra, phong trào Năm Sao, đảng đã làm đổ chính phủ Draghi, dường như đạt kết quả không tệ lắm. Thăm dò trước đó dự báo đảng này thu được 13% số phiếu, nhưng trên thực tế, đảng này có thể đạt được tỷ lệ cao hơn.

Ngược lại, có một điều đã được chờ đợi và đã được xác nhận, đó là tỷ lệ cử tri đi bầu đã giảm nhiều, số người không đi bỏ phiếu hôm qua đã phá kỷ lục. Tỷ lệ không tham gia bầu cử đã tăng liên tục từ năm này qua năm kia, tại một quốc gia mà cho đến cuối thập niên 1990, vẫn có đến hơn 80% cử tri đi bỏ phiếu.”


9/25/22

Tuyến đường sắt tốc độ cao tách rời các nước Baltic khỏi Nga và quá khứ Liên Xô của họ

 Callum Tennent


Phong cách nghệ thuật của mô hình nhà ga tương lai dọc theo tuyến đường sắt Baltica. - Real Baltica

Dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất ở vùng Baltic trong một trăm năm đang được tiến hành.

Dự án Đường sắt Baltica dài 870 km sẽ kết nối các thủ đô của Lithuania, Latvia và Estonia với Warsaw và phần còn lại của châu Âu, cho phép các chuyến tàu từ lục địa này chạy liên tục.

Tuy nhiên, dự án mang tính biểu tượng cũng như vật chất.

Đối với EU, đó là một tuyên bố về việc các quốc gia Baltic trở lại châu Âu và tách họ khỏi quá khứ Xô Viết.

Một dự án đầy tham vọng


Thảo luận về một dự án đường sắt liên Baltic đã rộ lên từ cuối những năm 1990, với một thỏa thuận hợp tác được ký kết bởi các bộ trưởng giao thông Estonia, Latvia và Litva vào năm 2001.

Tuy nhiên, phải đến năm 2010, một bản ghi nhớ mới được ký kết bởi đại diện các bộ giao thông vận tải của Ba Lan, Litva, Latvia, Estonia và Phần Lan.

Mặc dù hiện tại phải mất bảy giờ lái xe từ thủ đô của Lithuania đến Estonia, tuyến mới sẽ gần như giảm một nửa con số đó xuống chỉ còn ba giờ 38 phút.

Tuyến đường sắt sẽ bắt đầu ở Tallinn trước khi đi qua Pärnu, Rīga, Panevėžys và Kaunas trước khi đến biên giới Litva-Ba Lan; cũng sẽ có một kết nối với Vilnius từ Kaunas.

Sau khi hoàn thành, các đoàn tàu sẽ có thể đi đến Baltics từ Ba Lan, với các đoàn tàu chở khách hoạt động ở tốc độ tối đa 234 km / h.

Lợi ích kinh tế

Mặc dù dự án không hề rẻ với chi phí ước tính là 5,8 tỷ euro, nhưng phân tích chi phí - lợi ích của dự án dự đoán dự án sẽ mang lại lợi ích có thể định lượng lên tới 16,2 tỷ euro.

Chi phí của dự án cho các nước Baltic được giảm bớt do EU tài trợ tới 85% cho dự án thông qua công cụ Quỹ Kết nối Châu Âu (CEF).

Cho đến nay, quỹ CEF của EU đã đóng góp 824 triệu euro cho dây chuyền mới.

Kế hoạch này khổng lồ đến mức chỉ riêng việc xây dựng nó được kỳ vọng sẽ tạo ra 13.000 việc làm toàn thời gian trực tiếp và 24.000 việc làm gián tiếp khác.

Sau khi hoàn thành, tuyến sẽ tạo thành sự bổ sung mới nhất cho Hành lang Biển Bắc-Baltic của EU, một tuyến đường xuyên châu Âu bao gồm các thành phố quan trọng như Rotterdam, Berlin và Warsaw.

Đối với hành khách, sẽ có các kết nối thường xuyên với ít nhất một dịch vụ tàu quốc tế cứ sau hai giờ, dẫn đến tám đôi tàu hàng ngày trên mỗi hướng.

Ngoài việc giúp hành trình của hành khách trở nên nhanh chóng hơn, dự án cũng sẽ giảm chi phí vận chuyển hàng hóa và cung cấp một phương thức vận chuyển hàng khối lượng lớn hiệu quả về mặt thời gian.

Tuyên bố chính trị

Có lẽ điều quan trọng hơn đối với EU so với lời hứa kinh tế của dự án là thông điệp chính trị của nó.

Trong khi Baltics từng được kết nối theo tiêu chuẩn đường sắt châu Âu khổ 1435 mm, kể từ khi Liên Xô chiếm đóng, hệ thống đường sắt của khu vực đã áp dụng khổ đường sắt của Nga là 1524 mm.

Sự khác biệt này đã hạn chế nghiêm trọng khả năng kết nối với châu Âu bằng đường sắt của Baltics, vì hành khách hoặc hàng hóa sẽ cần phải được tải lại lên một chuyến tàu mới ở biên giới Ba Lan trước khi tiếp tục đi.

Do có kích thước bằng đường sắt của Nga, vùng Baltic thường phụ thuộc vào trục Tây-Đông, với phần lớn thương mại đường sắt đến từ Nga.

Tuy nhiên, kể từ khi giành được độc lập vào những năm 1990, các nước Baltic đã quay sang Brussels và rời xa Moscow.

Các nước gia nhập NATO vào tháng 3 năm 2004, và gia nhập EU nhanh chóng sau đó vào tháng 5; cả hai động thái đều khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin tức giận.

Trước sự hung hăng ngày càng tăng của Nga, cả ba nước đều đang tìm cách tăng cường khả năng tương tác với phần còn lại của EU, nhưng cuộc xâm lược Ukraine của Putin càng làm tăng thêm tính cấp thiết.

Vào tháng 8, dự án đã thu hút tài trợ di chuyển quân sự từ quỹ của Latvia, thể hiện các đặc điểm dân sự và quân sự của kế hoạch.

"Trong điều kiện địa chính trị hiện nay, ý nghĩa chiến lược của dự án Rail Baltica ngày càng tăng", Bộ trưởng Giao thông Latvia cho biết vào thời điểm đó.

"Điều đặc biệt quan trọng là đảm bảo kết nối đáng tin cậy với Tây Âu và sử dụng đầy đủ kết nối giao thông đường sắt mới với châu Âu để tăng khả năng quốc phòng của nước ta".

Việc tách mạng lưới đường sắt của quốc gia Baltic khỏi Nga không phải là lĩnh vực duy nhất mà các nước đang cố gắng giảm bớt sự phụ thuộc vào Nga.

Một di sản khác của sự chiếm đóng của Liên Xô là mạng lưới điện của Baltics được đồng bộ hóa với mạng lưới do Nga kiểm soát tập trung, làm dấy lên lo ngại rằng Nga có thể cắt điện cho các nước này.

Các quốc gia Baltic đã đồng ý hoàn thành việc khử đồng bộ từ lưới điện của Nga và đồng bộ hóa với các mạng của châu Âu vào năm 2025.

Tuy nhiên, vào tháng 7, Reuters đưa tin rằng mạng lưới điện châu Âu ENTSO-E sẽ kết nối lưới điện của các quốc gia Baltic trong vòng 24 giờ nếu các quốc gia này bị Nga ngắt kết nối.

Phê bình dự án

Giống như tất cả các dự án lớn, Rail Baltica không phải là không có các nhà phê bình của nó.

Phát biểu với Châu Âu mới nổi vào năm ngoái, Priit Humal, thành viên hội đồng quản trị của phong trào dân sự Avalikult Rail Balticust (Công khai về Rail Baltica), giải thích rằng Rail Baltica gây tranh cãi ở Baltics như HS2 ở Anh.

Ông tiếp tục nói rằng sự khác biệt lớn liên quan đến chênh lệch trong GDP, nói rằng Rail Baltica ở Estonia đắt hơn gấp ba lần so với HS2 ở Anh.

Cũng đã có những lo ngại về sự chắc chắn của các quỹ của EU.

Bất kỳ sự sụt giảm nào trong nguồn tài trợ của EU sẽ cần được các chính phủ quốc gia giải quyết, điều này có thể dẫn đến sự phản đối của công chúng đối với kế hoạch này.

Tuy nhiên, với nhiều phần của dự án hiện đang được xây dựng, có vẻ như kế hoạch sẽ không đạt được bộ đệm trước khi hoàn thành dự đoán vào năm 2026.

9/24/22

Thư viện đặc biệt nhất thế giới: Không có nổi một cuốn sách nhưng vô ...

Nhắc đến thư viện, hầu hết chúng ta đều hình dung ra khung cảnh một căn phòng rộng lớn với hàng loạt các tủ sách xếp dày đặc đa dạng những cuốn sách theo từng danh mục cùng sự tĩnh lặng tuyệt đối. Tuy nhiên, tại Đan Mạch lại xuất hiện một thư viện đặc biệt, nơi không có bất kỳ quyển sách nào, cũng chẳng hề tĩnh lặng mà lại tràn ngập tiếng trò chuyện của mọi người.

Khung cảnh thư viện đặc biệt tại Đan Mạch

Được lên ý tưởng được vào những năm 2000 và xuất hiện lần đầu tại Lễ hội âm nhạc Roskilde tại Đan Mạch với cái tên "Human Library" (Tạm dịch: Thư viện con người), thư viện này đã đón nhận rất nhiều sự quan tâm và từ đó trở thành một tổ chức lớn mạnh.

Theo đó, những "độc giả" đến với thư viện thay vì mượn sách để đọc thì họ lại có thể "mượn người" để trò chuyện, để kể hoặc lắng nghe những câu chuyện từ những người hoàn toàn xa lạ.

Đại diện chương trình này chia sẻ rằng, lý do họ chọn thuật ngữ "thư viện" vì đây là một nơi đóng vai trò trung lập trong xã hội: "Dù bạn già hay trẻ, giàu hay nghèo, bất kể bạn là ai, chúng ta đều có thể gặp nhau ở đó và học hỏi."- anh nói."

 Thư viện được xây dựng vì mục đích giúp mọi người xoá bỏ định kiến về người khác trong xã hội
Trong thư viện này, mỗi người được chọn sẽ đại diện cho các nhóm thường bị hiểu lầm hoặc chịu nhiều thành kiến trong xã hội. Tại đây, họ sẽ đóng vai một "quyển sách" có tiêu đề nêu lên đặc trưng của họ như "OCD - người ám ảnh cưỡng chế", "người có IQ cao", "người lưỡng tính", "người cô đơn" hay "người nghỉ hưu sớm",...Qua đó, thư viện hy vọng các độc giả sẽ mở lòng để hiểu rõ hơn về những người đó hơn là chỉ nhìn bề ngoài và các định kiến.

"Tôi không thể khẳng định rằng cuộc trò chuyện chỉ diễn ra trong 30 phút sẽ thay đổi được bất kỳ ai. Điều mà tôi tự tin chính là nếu cố gắng, sự bất đồng, thành kiến về những người này sẽ dần dần được thay đổi"- đại diện thư viện cho biết.

Bảng ghi những "tựa sách" có mặt trong thư viện

Để trở thành một phần của "Thư viện con người", những tình nguyện viên được yêu cầu là người có sự kiên nhẫn, đồng cảm cũng như sự thoải mái khi chia sẻ với người khác về những vấn đề của mình.

Ở phần ngược lại, các "độc giả" đến với thư viện sẽ lựa chọn một người có đặc điểm mà họ hứng thú và đến khu vực trò chuyện. Tại đây, hai hoặc nhiều người sẽ trao đổi, chia sẻ câu chuyện của mình với đối phương trong vòng 30 phút.

Nơi đây cũng khuyến khích các "độc giả" đặt các câu hỏi khó mà họ luôn thắc mắc về những người đặc biệt này. Vì mỗi "cuốn sách" có thể là bất cứ ai từ các nhà tổ chức tang lễ, những cựu chiến binh cho đến những đứa trẻ,...họ đều có góc nhìn và trải nghiệm riêng nên sẽ cho "độc giả" trải nghiệm vô cùng đa dạng.

Nhiều người tìm đến nơi này để nghe và được lắng nghe

"Chúng tôi tìm kiếm những người vô gia cư, thất nghiệp, trầm cảm, có vấn đề về sức khỏe tâm thần, bị khuyết tật, chúng tôi có thể học hỏi rất nhiều từ họ"- người sáng lập và giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Ronni Abergel giải thích.

Thời điểm hiện tại, hàng nghìn tình nguyện viên đã cùng tổ chức này tham dự vô số các sự kiện tại các trường học, doanh nghiệp và các địa điểm trên khắp thế giới. Thậm chí, mô hình thư viện độc đáo này đã tồn tại ở hơn 80 quốc gia và nhiều khả năng sẽ phát triển thành ứng dụng điện thoại để nhiều người trên thế giới có thể tiếp cận được nó dễ dàng hơn




9/23/22

Bước Chân Vô Định

 Dạo:

    Quê người, bóng tối chìm sâu,

Bước chân vô định về đâu đêm này.

 

Cóc cuối tuần:

 

         Bước Chân Vô Định

 

     Lại khăn gói tìm thăm xứ lạ,

     Ham vui đành vất vả trôi lăn,

          Lạ nhà, lạ chiếu, lạ chăn,

Lạ phong cảnh, lạ miếng ăn, câu chào.

 

     Xưa gặp cảnh lao đao mất nước,

     May Trời cho đến được đất lành.

          Về già hai bữa cơm canh,

Bỗng dưng sinh tật, du hành tứ tung.

 

     Dân xứ lạ vô cùng tử tế,

     Vẫn không sao thay thế được người

          Cùng quê, cùng chốn chào đời,

Cùng chung gánh chịu một thời thương đau.

 

     Chiều hấp tấp chìm sau ngõ vắng,

     Thoáng ngần ngừ, vạt nắng trườn theo.

          Gió cùng lá úa trả treo,

Mặc bầy chim nhỏ nhì nhèo trên cây.

 

     Trong giây phút cuối ngày, có kẻ

     Thu mình ngồi lặng lẽ nghỉ ngơi.

          Sáng chiều bận bịu rong chơi,

Ơ hờ chẳng nghĩ đến thời xa xưa.

 

     Dù quá khứ sớm trưa nhắc nhở,

     Tuổi xa trời, ít nhớ nhiều quên.

          Bạn bè cũ được mấy tên,

Dần dà mất hết, bắt đền ai đây.

 

     Chân đói ngủ vẫn ngầy ngật bước,

     Ngỡ còn trên đất nước mình xưa,

          Mơ hồ nghe tiếng võng đưa,

Tưởng chừng thấy bóng cội dừa xa xa.

 

     Văng vẳng tiếng đàn ca vọng lại,

     Thoáng nghe lòng tê tái say mê,

          Nhưng ngay đó bỗng ê chề,

Tiếng ca nào phải tiếng quê hương mình!

 

     Hụt hẫng dứng lặng thinh buồn tủi,

     Rồi ngập ngừng lủi thủi bước đi.

          Côn trùng quanh gót tỉ ti,

Trên vai gió rối thầm thì thở than.

 

     Nỗi phiền muộn miên man thúc hối,

     Chân lơ ngơ rẽ lối không người.

          Dường nghe có tiếng à ơi,

Ngẩng nhìn chỉ thấy đầy trời sao giăng.

 

     Ngôi sao đó phải chăng là mẹ,

     Ngôi sao kìa có lẽ là cha,

          Chẳng nề đất lạ đường xa,

Thương con nên cố bôn ba đi tìm?

 

     Dòng máu nóng về tim vẫn chảy,

     Khối buồn này biết thảy về đâu.

          Trăng đeo đẳng mãi trên đầu,

Bước chân vô định lấm sầu thâu đêm.

                   Trần Văn Lương

                     Chile, 9/2022