Dienstag, 23. Mai 2017

CÂU CHUYỆN CHỈ MỚI BẮT ĐẦU

Thi Phương

clip_image002

Câu chuyện bắt đầu bằng một bức thư Tổng thống Donald Trump gởi cho ông James Comey, giám đốc Văn phòng Điều tra Liên bang FBI. Và chỉ vì một bức thơ mà xảy ra bao nhiêu cớ sự. Bức thơ đề ngày 9-5, được ông Trump ký và cho người giao tận tay người nhận như sợ bưu điện thất lạc. Nhưng dường như ông Comey chỉ nhận sau khi được biết tin báo qua truyền hình và mạng. Một tổng thống đột ngột cách chức ông giám đốc FBI là chuyện đáng sững sờ (trưóc đó chẳng nghe nói có bất đồng hay tranh cãi gì căng thẳng giữa hai người), mà nội dung bức thơ, lời lẽ, chữ nghĩa… còn gây chấn động. Trump vốn chẳng sợ gì tai tiếng, cho nên chẳng cần lựa chọn chữ nghĩa – bao giờ cũng thế. Ông không cần suy nghĩ “Lời nói không mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” và “Lời nói bay đi, chữ nghĩa để lại”. Có lẽ ông chỉ biết một câu “Word is better than sword”, và vẫn đắc chí mình có tài ăn nói độc địa làm cho mọi người câm cả.

Bức thơ sa thải như sau:

Giám đốc Comey

Tôi đã nhận được những bức thơ đính kèm từ bộ trưởng tư pháp và thứ trưởng tư pháp của Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ đề nghị sa thải ông khỏi chức vụ Giám đốc của Văn phòng Điều tra Liên bang. Tôi đã chấp nhận đề nghị của họ, cho nên nay ông chấm dứt công việc và rời khỏi văn phòng, quyết định có hiệu lực tức thì.

Trong khi tôi vô cùng ghi nhận ông đã báo cho tôi biết, trong ba dịp, là tôi không bị điều tra, nhưng tôi vẫn đồng ý với đánh giá cùa Bộ Tư pháp là ông không thể lãnh đạo cơ quan (FBI) có hiệu quả.

Chúng tôi thấy cần tìm lãnh đạo mới cho FBI để tái lập tin cậy và tin tưởng nơi công chúng đối với sứ mệnh hành luật quan trọng của nó.

Tôi chúc ông nhiều may mắn trong tương lai.

Donald Trump

Bức thơ đúng là cạn tàu ráo máng, chẳng có tí gì tình nghĩa, lịch sự, không một lời cám ơn “những đóng góp” của ông Comey sau năm năm công tác ở văn phòng này. Đúng là ông Trump chẳng hề quan tâm đến truyền thống văn minh “political correctness” của người Mỹ. Bức thơ cũng không đưa ra một thí dụ, dẫn chứng nào về sự bất năng lực cua ông Comey hay xung đột giữa lãnh đạo Bộ Tư pháp và ông giám đốc FBI trong quá khứ. Bởi thế, người ta chỉ có thể kết luận quyết định đuổi việc vội vàng này đúng là chuyện cá nhân, cho dù ông Trump nhấn mạnh hai viên chức lãnh đạo Bộ Tư pháp xướng xuất đề nghị, và ông Trump chỉ việc chấp thuận.

Nhưng chúng ta chớ quên rằng ông Comey là người Cộng Hòa, và ông vốn là một “đại ân nhân” của ông Trump. Chính ông Trump từng “tweet” lên điều nay, cho dù ông Comey chẳng lấy thế làm vì. Số là vào tháng bảy năm ngoái, hơn ba tháng trước khi có bầu cử, ông Comey họp báo công khai nói với bà Hillary Clinton, đối thủ Dân Chủ của Trump trong bầu cử, có những sai lầm trong sử dụng email, nhưng FBI không đủ chứng cớ để truy tố bà. Bà Clinton thấy khỏe quá! Thế nhưng khoảng hai tuần trước bầu cử, ông Comey trở giọng, nói rằng FBI đang điều tra bà Clintion về chuyện “thất thoát” điện thư, trong đó có thể có điện thư có nội dung mật. Ông Trump mừng quá, một tuần trước ngày bầu cử ca ngợi “rất hãnh diện, hãnh diện vô cùng, về việc FBI sẵn sàng tiến hành cuộc điều tra này”. Và Trump còn nói thêm “Tôi rất kính trọng ông Comey về những gì ông đã làm”. Chúng ta đều biết cuộc điều tra mới này chẳng đưa ra được chứng cớ gì bà Clinton phạm tội, và ông Comey đóng lại cuộc điều tra.

Bà Clinton sau này cay đắng nói, và nhiều ngườỉ cũng đồng ý, hành đông loan báo mở cuộc điều tra mới của ông Comey đã tác động đến nhiều cử tri khiến cho họ không bỏ phiếu cho bà nữa. Ông Comey có ân hận chuyện này hay chăng? Ông chẳng nói, nhưng người ta nói tính ông độc lập, ngang bướng, chẳng sợ thế lực chính quyền nào trong việc điều hành FBI. Có thể ông hành động như thế là vì đảng Cộng Hòa, và sau bầu cử mục tiêu đã đạt được ông trở lại với lương tâm, trách nhiệm của ông giám đốc FBI. Trump thất vọng vì FBI không truy tố bà Clinton, nhưng rõ ràng vẫn lưu giữ ông Comey tại FBI. Dù sao, một mình Nga cũng không đủ giúp ông Trump thắng cử - nếu không có Comey “vô tình” tiếp tay.

Quan hệ giữa hai người chỉ xấu đi sau tháng ba, sau khi vào khoảng đầu tháng, Bộ trưởng Tư pháp Jeff Sessions phải tuyên bố đứng ngoài mọi cuộc điều tra liên quan đến quan hệ giữa Nga và ban vận động tranh cử của Trump sau khi người ta khám phá ra ông “không nói” chuyện ông đã có liên lạc với người Nga trong thời gian tranh cử (Trump sau đó lên tiếng bênh Sessions: Việc gì mà phải đứng ngoài cuộc điều tra này!). Ông Trump đổ cho cựu Tồng thống Barack Obama từng cho lệnh nghe lén ban vận động tranh cử của Trump, nhưng ông Comey tức thì bác bỏ sự “nghi ngờ xấu bụng” đó. Hơn nữa, ngày 20-3, ông Comey tuyên bố công khai trướcỦy ban Tình báo Hạ Viện ông đã được phép của Bộ Tư pháp “để xác nhận rằng FBI, trong nghĩa vụ và trách nhiệm phản tình báo, đang điều tra những nỗ lực của chính phủ Nga can dự vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, bao gồm điều tra tính chất của bất cứ móc nối nào giữa những cá nhân liên hệ với cuộc vận động tranh cử của Trump và chính phủ Nga, và tìm xem có liên kết nào chăng giữa ban vận động và việc làm của người Nga. Như trong bất cứ điều tra phản tình báo nào khác, cuộc điều tra này cũng bao gồm việc đánh giá xem có vi phạm tội ác nào hay không”.

Và đầu tháng này, bà Sally Yates, điều trần trước Thượng Viện, bà từng là quyền bộ tưởng tư pháp cho đến khi lên tiếng cảnh báo Michael Flynn, từng là cố vấn an ninh quốc gia của Trump, đã nhận tiền từ người Nga, và có thể đang bị Nga “blackmailed” – uy hiếp, giật giây. Đồng thời, ông Comey chính thức yêu cầu bộ tư pháp tăng cường cho ông ngân quỹ và nhân sự để đẩy mạnh cuộc điều tra về khả năng có sự thông đồng giữa Nga và những người trong ban vận động tranh cử của Trump.

Giọt nước đã tràn ly. Nếu chẳng có chứng cớ gì, Comey đã chẳng tìm cách đi tới. Nếu Comey tiếp tục, chắc chắn hậu hoạn khó lường. Cho nên dù đuổi ông Comey là việc nguy hiểm, nhưng giữ ông lại còn hiểm nguy hơn. Tuy Trump không nói thật về lý do sa thải ông Comey, một câu trong thư đã nói hết: ông Comey đã nói ông Trump không bị điều tra (tức “tôi vô tội”). Câu đó đã “vô tình” tiết lộ lý do Trump phải hành động: đó chính là cuộc điều tra. Nhưng ông Trump lại sợ người ta “nghĩ xấu”, hay nhằm đánh phủ đầu ông Comey và dư luận, cho nên nói rằng “tôi không bị điều tra”. Tôi chưa bị điều tra không có nghĩa không bị điều tra. Điều đó chưa có nghĩa là một verdict “not guilty”. Vả lại bao nhiêu người của ông bị dính chấu, làm sao lại có thể nghĩ tất cả chẳng có gì liên can đến Trump.

Mặc dù Trump vẫn tweet chế diễu ý nghĩ có sự thông đồng là “hoàn toàn bịa đặt” (total hoax), móc nối giữa Trump và Nga có nhiều chứng cớ cụ thể đã được nhiều người nói đến:

-Trump và gia đình của ông đã móc nối và làm ăn ở Nga từ những năm 80, quen biết chặt chẽ với giới doanh gia Nga có hậu thuẫn chính trị mạnh của Điện Cẩm Limh. Thêm nữa, theo tờ The New York Times, Donald Trump hợp tác với gia đình doanh nghiệp Agalarov, hai bên cùng tổ chức cuộc thi Miss Universe năm 2013 tại Moscow. Trong năm này, Trump đến đây tiếp xúc với hàng chục kinh doanh đầu đàn của Nga. Người ta cho rằng Trump bị tình báo của Putin gài với gái trong dịp vui này. Con rể của Trump cũng gặp Đại sư Nga Sergey Kislyak sau khi Trump đắc cử tổng thống.

- Cựu cố vấn an ninh quốc gia Michael Flynn trước khi bị ngưng chức đã mật đàm với đại sứ Nga về chuyện Mỹ bỏ cấm vận Nga vì vụ Crimea, Ukraine. Flynn cũng bị buộc tội nhận tiền bất hợp pháp từ Nga.

- Bộ trưởng Tư pháp Paul Sessions bị cáo buộc nói dối không gặp viên chức Nga nào cho dù ông đã hai lần gặp đại sứ Nga trong thời gian Trump tranh cử.

- Paul Manafort, từng là chủ tịch ban vận động cho Trump, trước đây chuyên chạy cờ cho chính quyền Ukraine thân Nga Yanukovich và làm việc cho một đảng chính trị của Nga hậu thuẫn Sa hoàng Putin.

- Carter Page, một cố vấn đối ngoại của Trump là đầu mối liên lạc với tình báo Nga trong mùa tranh cử.

- Roger Stone, cũng là một cố vấn thân cận của Trump, là người dính líu đến chuyện có quan hệ với một tổ chức tin tặc chuyên phá hoại nhằm vào mạng của bà Clinton.

Ông Trump trong thời tranh cử từng lên tiếng kêu gọi người Nga hãy vào mạng bà Clinton để tiết lộ những tin tức điện thư của phía bà. Mặc dù ai cũng ghê tởm Putin và Nga đã và đang đe dọa từ hơn mười năm qua an ninh và trật tự quốc tế một cách nghiêm trọng, khi chúng ta nhìn vào cách Putin đang khuynh loát chính trị các nước châu Âu, xâm nhập vùng Trung Đông, và ráo riết thách đố nước Mỹ, ông Trump vẫn ăn nói hòa hoãn, êm dịu với Putin và Nga, tin rằng ông, và chỉ có ông mà thôi, sẽ mở ra một chương mới hợp tác trong quan hệ Nga-Mỹ - bất kể cả những hành vi trắng trợn cua Nga ở Syria, Crimea…

Để cho “nhẹ tội”, trong thư ông Trump đã nói ông chỉ hành động theo lời đề nghị của bộ trưởng Sessions và thứ trưỏng Rod Rosentein. Khi thấy trăm dâu đổ đầu tằm, phía ông Trump cứ đổ hết cho ông thứ trưởng về chuyện cho Comey bay, ông thứ trưởng phản ứng, đe dọa từ chức, cho nên Trump cuối cùng phải tự bác bỏ lập luận ban đầu của mình và nói chính mình từ lâu đã có ý loại trừ ông Comey. Ông nói rằng đã có ý loại bỏ ông Comey sau khi đắc cử. Nhưng sự thực thì khác thế. Vào tháng giêng, ông có mời Comey vào Tòa Bạch Ốc ăn tối, và yêu cầu ông Comey hứa “trung thành” (loyalty) với ông. Ông Comey từ chối, chỉ hứa sẽ trung thực với ông. Ông Trump không chịu chữ “honesty”, nên lại yêu cầu ông Comey phải “loyal honesty” với mình. Ông Comey chữ nghĩa chẳng bằng ông Trump, không hiểu “loyal honesty” nghĩa là gì, nên gật đầu hứa đại cho qua chuyện – theo lời kể lai. Ông Comey sau đó có nói với người của mình: Ngay cả ông Trump sáng tác chữ “loyal honesty” còn không hiểu nghĩa, làm sao tôi hiểu được. Sau khi tiết lộ đã gặp riêng Comey, Trump cảm thấy bất an, nên tweet đe dọa: Nếu ông Comey tính tiết lộ gì với báo chí về cuộc gặp này, thì Comey “nên cầu mong rằng không có băng ghi âm nào cuộc nói chuyện riêng này”. Và để tránh dư luận rắc rối vì báo chí “gièm pha”, Trump cũng dọa cắt bỏ chương trình họp báo hàng ngày của Tòa Bạch Ốc.

Đây là một câu chuyện dài, trước khi chấm dứt có lẽ bằng chuyện truất bãi ông Trump như nhận định của những nhà phân tích chính trị. Ông Trump có vẻ chỉ tiên liệu được hậu hoạ nếu ông Comey còn tại chức, mà không kiểm soát được hậu quả của việc sa thải ông Comey trong cách tai tiếng, khiếm nhã. Nếu ông Comey ra điều trần trước công luận như ông được yêu cầu, đó là một đại bi kịch lớn với những chi tiết chưa từng được công bố. Đảng Dân Chủ đang đòi có một công tố viên đặc biệt độc lập, như thời trước đây họ đã có trong vụ án Watgergate. Người ta đang tìm cách truất bãi ông Trump về tội “cản trở luật pháp” (obstruction of justice). Đảng Cộng Hòa nay đang lúng túng vì đã mất khả năng kiểm soát đứa con hư (little boy president) đang cứ sợ chết chùm với ông. Ai đây sẽ được chọn thay Comey mà chẳng phải là bù nhìn. Băng ghi âm cuộc nóí chuyện giữa Trump và Comey chứa đựng nhũng gì mà người ta đang đòi công bố. Và câu hỏi cuối cùng có tính sống chết, người ta có can đảm chống lại ông Trump để bảo vệ đất nước thoát khỏi sự xâm nhập của Nga?

Cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia James Clapper đã trở nên gay gắt trước quyết định lạm quyền sa thải của Trump. Ông nói với phái viên của MSNBC bà Andrea Mitchell là có thể đã có chứng cớ về sự thông đồng giữa Nga và ban vân động tranh cử của ông Trump trong năm 2016. Đây đương nhiên là then chốt của cuộc điều tra không chỉ FBI dính vào. Ông cũng nói rằng những hành động ngang ngược của ông Trump bên trong cùng phá hoại của Nga từ bên ngoài đang làm cho những định chế chính quyền và dân chủ Mỹ bi đe dọa. Ông cho rằng ông Trump để lợi ích cá nhân quá lớn so với sự sống còn của đất nước.

Đúng là câu chuyện chỉ mới bắt đầu, thay vỉ đi vào giai đoạn kết thúc như tính toán ngây thơ, liều lĩnh của ông Donald Trump.

Keine Kommentare: